Kilka tygodni temu tadżyccy archeolodzy odkryli w dolinie rzeki Szorol w Pamirze (w Murgabskim Rejonie) obserwatorium astronomiczne stworzone przez jedno ze starożytnych plemion koczowniczych - informuje Instytut Historii i Archeologii Narodowej Akademii Nauk Tadżykistanu. Plemię było pochodzenia irańskiego i zamieszkiwało Pamir w XIII-XI wieku p.n.e. Obserwatorium zostało stworzone najprawdopodobniej przez kapłanów tego plemienia, sądząc po charakterze znaleziska reprezentujących kult Słońca. Co ciekawe obserwatorium stanowiło połączony kompleks astronomiczno-nekropoliczny znajdujący się na wysokości 3850 m npm. Znaleziono w nim kurhany z pogrzebanymi ludźmi oraz w ich pobliżu dziesiątki figur geometrycznych i religijnych ułożonych z kamieni służących do dokonywania obliczeń astronomicznych. Poproszeni o "rozszyfrowanie" przeznaczenia i charakteru obserwatorium astronomowie ustalili ponad wszelką wątpliwość, iż można wykorzystując ułożone wewnątrz kompleksu figury do obserwacji położenia Słońca określić dzień letniego i zimowego przesilenia (22 VI i 22 XII) oraz wiosennej i jesiennej równonocy (21 III i 23 IX). Dla porównania warto przypomnieć, iż służące w podobnych celach wywołujące ogromne wrażenie megalityczne obserwatorium w Stonehenge (w południowej Anglii na równinie Salisbury w Wiltshire) powstało ok. 3100 lat p.n.e. i mimo, że jego budowa trwała etapami przez blisko 1500 lat, to jego dokładność pomiaru danych astronomicznych jest identyczna z niezbyt efektownym "znaleziskiem tadżyckim".