Piramida Cheopsa jest potężną budowlą, w której zostało odkrytych zaskakująco mało pomieszczeń i korytarzy. Ustalono zaledwie trzy pomieszczenia - położoną poniżej poziomu gruntu i niedokończoną komorę, a także leżące wyżej komory królowej i królewską z sarkofagiem. Znane są także prowadzące do nich korytarze i kilka szybów o niejasnym przeznaczeniu.

Dziś można powiedzieć jasno - istnieją wewnątrz piramidy nieodkryte korytarze i komory. Międzynarodowy zespół naukowców z Francji, Egiptu, Kanady i Japonii dostał zgodę na to, by prześwietlić piramidę za pomocą nietypowej metody.

Pomysł polega na wykorzystaniu cząstek, zwanych mionami, które są nietrwałymi i cięższymi kuzynami elektronów, i nieustannie bombardują powierzchnię naszej planety.  Materia osłabia ich strumień, bo część mionów w niej jednak grzęźnie. Strumień mionów przeszywających piramidę powinien więc być słabszy, jeśli na ich drodze jest ciągła i lita skała, albo mocniejszy, jeśli przelatują one przez puste przestrzenie.

Trzeba tylko gdzieś we wnętrzu piramidy rozstawić detektory mierzące liczbę mionów, jakie przedostaną się przez mury piramidy z atmosfery. Przypomina to nieco prześwietlenie ciała promieniami Roentgena.

Po raz pierwszy na ten pomysł wpadł jeszcze w latach 60. ubiegłego wieku amerykański fizyk jądrowy Luis Walter Alvarez, który pracował nad budową bomby atomowej w programie Manhattan. Po wojnie zaś ulepszył konstrukcję komory pęcherzykowej, która służyła do wykrywania i śledzenia cząstek elementarnych. Za to ostatnie osiągnięcie w 1968 r. odebrał Nagrodę Nobla. Wcześniej jednak namówił do współpracy egipskich archeologów i fizyków, wstawił detektor mionów do wnętrza piramidy Chefrena (znajduje się tuż obok piramidy Cheopsa) i badał liczbę cząstek przenikających do środka piramidy z różnych kierunków. Większy sygnał oznaczałby obecność pustej wnęki, która przepuszcza więcej mionów niż pełne mury. Ale eksperyment Alvareza nie przyniósł rewelacji.

Alvarez żadnych nieznanych pomieszczeń w piramidzie Chefrena wtedy nie wykrył, zniechęcił się i zakończył eksperyment.

Teraz naukowcy ponownie zabrali się radiografię mionową piramidy Cheopsa, jak fachowo nazywa tego typu prześwietlenie, ale dziś mają w ręku nowsze i bardziej czułe technologie detekcji i analizy atmosferycznych mionów. Opracowali je japońscy naukowcy z Uniwersytetu Nagoya i instytutu KEK - to odprysk ich wieloletnich badań poświęconych neutrinom.

Projekt koordynuje Heritage Innovation Preservation Institute (HIP) wspólnie z Wydziałem Inżynierii Uniwersytetu Kairskiego, a nadzoruje go Ministerstwo Starożytności Egiptu.

Fizycy najpierw przetestowali swoją metodę w Piramidzie Łamanej w Dahszur, kilkadziesiąt kilometrów na południe od Gizy, gdzie pod koniec zeszłego roku zainstalowali detektory obok znanych komnat, żeby sprawdzić, czy będą w stanie wykryć ich obecność swoimi przyrządami. Udało się.

W czerwcu tego roku - kiedy tylko dostali zielone światło od Ministerstwa Starożytności Egiptu - przyjechali z aparaturą do piramidy Cheopsa. Rozstawili w jej korytarzach i komorach płyty pokryte emulsją srebra oraz elektroniczne scyntylatory, które mierzyły strumień mionów nadlatujących z różnych kierunków. Na zewnątrz piramidy ustawili nieco większe gazowe detektory.

Wynik prześwietlenia mionami północno-wschodniej krawędzi piramidy Cheopsa.

Elektroniczne scyntylatory do rejestracji mionów w komorze królowej (skonstruowali je specjaliści japońskiego instytutu KEK)

Poniżej na zdjęciu naukowcy przy blokach, które znajdują się nad pierwotnym wejściem do korytarza zstępującego w piramidzie Cheopsa. Gdzieś za nimi znajduje się odkryta zagadkowa "pustka", która może być nieznanym korytarzem

Gazowy detektor do rejestracji mionów. Dzięki niemu odkryto drugie puste miejsce przy północno-wschodniej krawędzi piramidy Cheopsa na wysokości 105 m od powierzchni gruntu

Płyty z emulsją do rejestracji mionów, umieszczone w korytarzu zstępującym (wykonali je fizycy z Uniwersytetu Nagoja)

Badanie piramidy Cheopsa za pomocą kamery na podczerwie.

Rekonstrukcja 3D pierwotnego wejścia do korytarza zstępującego w piramidzie Cheops.

Badanie piramidy za pomocą kamery na podczerwień.

Rekonstrukcja 3D zniszczonych bloków w kształcie odwróconej litery V, które znajdowały się nad pierwotnym wejściem do korytarza zstępującego.

Rekonstrukcja 3D pierwotnego wejścia do korytarza zstepującego (widać bloki w kształcie odwróconego V, które wieńczyły strop korytarza).

Rekonstrukcja 3D - resztki bloków nad pierwotnym wejściem do korytarza zstępującego.

Tak wyglądała piramida Cheopsa 4,5 tys. lat temu, kiedy była jeszcze pokryta lśniącymi płytami z kamienia.