Blue jet to rodzaj rzadkiego wyładowania plazmowego, które – w przeciwieństwie do zwykłych piorunów – nie uderza w ziemię, ale przemieszcza się z wierzchołka burzowej chmury w górę, w stronę stratosfery i mezosfery, osiągając nawet 50–90 kilometrów wysokości. Zjawisko to trwa zaledwie ułamek sekundy i jest niewidoczne z poziomu gruntu – dlatego najlepiej obserwować je z wysokości, np. z samolotów lub satelitów.

Czym jest niebieski PROMIEŃ (blue jet)?

• To transjentowe zjawisko świetlne (TLE), które występuje nad silnymi burzami.

• Blue jety są wyładowaniami plazmowymi, które mogą sięgać aż do mezosfery (50–90 km wysokości).

• Trwają zaledwie ułamki sekund i są trudne do zaobserwowania z Ziemi – lepiej widoczne z samolotów lub satelitów.

Na tym zdjęciu, wykonanym przez astronautów lub pokładowe kamery ISS, widzimy wyraźny, jasny wystrzał świetlny – plazmowy „płomień” w kolorze intensywnego niebieskiego i fioletu – przebijający się przez górną część chmur. Cała scena rozgrywa się na tle ciemnej, nocnej strony Ziemi, z rozproszonym światłem miejskim i subtelną zieloną poświatą atmosfery tuż nad linią horyzontu. W prawym dolnym rogu kadru widoczne jest także ramię robotyczne ISS, co potwierdza źródło obserwacji.

Dlaczego to zdjęcie jest wyjątkowe?

• Rzadkość: Blue jety są bardzo trudne do uchwycenia, a z orbity – jeszcze bardziej.

• Zdjęcie z ISS wykonane przez astronautów (lub systemy pokładowe, np. obserwatory monitorujące pogodę).

• Pomaga to naukowcom badać, jak energia burzowa wpływa na górne warstwy atmosfery i jonosferę.

Zjawiska takie jak blue jety, a także im pokrewne sprites, elves czy gigantic jets, stanowią od lat przedmiot badań naukowców zajmujących się ekstremalną meteorologią i fizyką górnych warstw atmosfery. W 2021 roku Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) opublikowała wyniki obserwacji z instrumentu ASIM zamontowanego na ISS, który rejestrował właśnie tego typu wyładowania. Niebieskie dżety są dowodem na to, że burze generują nie tylko spektakularne pioruny widoczne z ziemi, ale też całą gamę zjawisk niewidocznych dla nas gołym okiem – zachodzących na granicy między pogodą a kosmosem.