Ponad 2000 lat liczy najstarszy znany fresk Majów, odkryty w Gwatemali. Przedstawia on historię stworzenia świata i początki królestwa Majów – informuje National Geographic Society. Odkrycia dokonała międzynarodowa grupa archeologów, kierowana przez Williama Saturno. Stanowisko San Bartolo obejmuje kompleks piramid i liczne komory grobowe. Kolorowy fresk naścienny o wymiarach ok. 9 m na 90 cm pokrywa zachodnią ścianę pomieszczenia przylegającego do jednej z piramid. Wykopaliska odsłoniły zachodnią i północną ścianę budowli. Pozostałe uległy wcześniej zniszczeniu, a gruz został wykorzystany do zasypania pomieszczenia. Malowidło wykonano ok. 100 r. p.n.e., później zostało ono zasłonięte podczas wypełniania komory gruzem. Fresk pokazuje dwie sceny koronacyjne – mitologiczną i historyczną. Opowiada historię stworzenia świata według Majów, a także przedstawia cztery bóstwa, które są różnymi wyobrażeniami tej samej postaci – syna boga plonów. Pierwsza część malowidła przedstawia stworzenie świata. Cztery bóstwa, będące różnymi wariantami tej samej postaci – syna boga kukurydzy – składają ofiary ku czterem stronom świata. Pierwszy bóg składa ofiarę z ryby, ustanawiając wypełniony wodą świat podziemny, drugi – ofiarę z jelenia symbolizującego ziemię, trzeci - z indyka, symbolu niebios, a czwarty – z wonnych kwiatów, pożywienia bogów w raju, w którym codziennie odradza się słońce. Druga część malowidła przedstawia boga kukurydzy koronującego siebie na boskiego władcę. Widzimy jego narodziny, śmierć i zmartwychwstanie, które daje światu oparcie. Ostatnia scena przedstawia historyczne wydarzenie – koronację króla Majów, który wstępuje na tron w towarzystwie bogów. Fresk jest pokryty pismem hieroglificznym o zaawansowanych cechach; naukowcy są w stanie odczytać tylko niektóre z tekstów, pozostałe są zbyt stare, by je rozszyfrować. W pobliżu miejsca odkrycia fresku archeolodzy natrafili również na ślad najstarszego (jak dotychczas) miejsca królewskiego pochówku, datowanego na ok. 150 r. p.n.e. Wykopaliska, prowadzone u podnóża małej piramidy, ujawniły kompletny grobowiec zawierający ceramiczne naczynia i ludzkie kości. Na piersiach zmarłego spoczywał symbol władzy królewskiej wykonany z jadeitu. „To tak, jakbyśmy znali dotychczas jedynie współczesną sztukę europejską i nagle odkryli przypadkiem jakieś dzieła Michała Anioła” – powiedział „National Geographic” William Saturno. Naukowcy zamierzają kontynuować badania w San Bartolo, ponieważ odkryto tam jedne z najważniejszych dla współczesnej nauki śladów istnienia pierwszych władców cywilizacji Majów. Wyniki prac badawczych, wspieranych przez National Geographic Society, zostaną opublikowane w styczniowym numerze magazynu.